Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία

Γράφει η Μαίρη Γεωργιάδου
Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία

Αρκετοί είμαστε εκείνοι που έχουμε συνδυάσει τα παιδικά μας χρόνια με το Θέατρο Σκιών και πιο συγκεκριμένα με τον αγαπημένο ήρωα μικρών και μεγάλων, τον Καραγκιόζη. Ποιος είναι ο «πατέρας» του, από πού προέρχεται και ποιον σκοπό εξυπηρετεί η ύπαρξή του; Είναι μερικά από τα ερωτήματα που θα σας λύσουμε σε αυτό το αφιέρωμα!

Ποιος είναι ο Καραγκιόζης;

Αρκετοί είναι οι μύθοι γύρω από το όνομά του, οι οποίοι ξεκινούν πριν ανακαλυφθεί η τηλεόραση ή η μεγάλη οθόνη. Μιλάμε για το Θέατρο Σκιών, το οποίο στο παρελθόν δεν απευθυνόταν αποκλειστικά και μόνο στους λιλιπούτιους φίλους μας, αλλά και σε ενήλικες, αφού περνούσε πολλά μηνύματα της καθημερινότητας. Ένας από τους μύθους τοποθετεί τη γέννηση του Καραγκιόζη στην Προύσα το 1366, με δημιουργό του τον Şeyh Küşteri (Σεΐχ Κιουστερί). Ο Καραγκιόζης είχε στο πλευρό του και τον Χατζηαβάτη, και οι δύο δούλευαν για την κατασκευή του σαράι ενός εκ των σουλτάνων, του Ορχάν. Φέρεται πως με τα αστεία τους διασκέδαζαν τους υπόλοιπους εργάτες, πράγμα που δεν άρεσε καθόλου στον σουλτάνο, γιατί το αποτέλεσμα ήταν η δουλειά τους να πηγαίνει αργά και σχεδόν ανολοκλήρωτη. Ως φυσικό επόμενο, αυτό έφτασε στα αφτιά του σουλτάνου, δίνοντας τη διαταγή της θανατικής τους ποινής. Αργότερα μετάνιωσε για την πράξη του και ο Şeyh Küşteri δημιούργησε τις φιγούρες των δύο ηρώων με σκοπό να παρηγορήσει τον σουλτάνο, «ανασταίνοντάς» τους πίσω από ένα λευκό πανί. Μάλιστα, στην Προύσα βρίσκεται το μνημείο των δύο ηρώων.

Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία

Το ταξίδι του...

Κατ’ αρχάς, να επισημάνουμε ότι ο Καραγκιόζης προέρχεται από την τουρκική λέξη Karagöz (kara: μαύρος + göz: μάτι= μαυρομάτης). Εξάλλου, το 2010 «πολιτογραφήθηκε» ως τουρκική πολιτιστική κληρονομιά από την UNESCO. Στα ελληνικά εδάφη η φήμη του Καραγκιόζη ήρθε πολύ αργότερα, περίπου το 1809, και συγκεκριμένα στα Ιωάννινα –με την πρώτη παράσταση στην τουρκική γλώσσα να έχει παρακολουθήσει ο λόρδος Byron– κρατώντας όλα τα χαρακτηριστικά του αρχικού ήρωα με μόνη παραλλαγή τη θεματολογία η οποία προσαρμόστηκε στα ελληνικά δεδομένα, και η οποία επικεντρώνεται στα δεινά των Ελλήνων από την Οθωμανική αυτοκρατορία. Επίσης, παράσταση Καραγκιόζη αναφέρεται και από τον διπλωμάτη François Charles Hugues Laurent Pouqueville στο έργο του «Voyage dans la Grèce», που εκδόθηκε το 1820. Να σημειωθεί ότι οι πρώτοι Καραγκιόζηδες ήταν Αθίγγανοι και Εβραίοι. Βέβαια, στα δικά μας δεδομένα ο Καραγκιόζης ήταν μία μορφή πιο λαϊκή, ζούσε σε παράγκα απέναντι από το παλάτι του βεζίρη μαζί με την οικογένειά του, και η παρουσία του θα λέγαμε πως ήταν αποκρουστική, αφού στο πανί εμφανίζεται μονίμως ξυπόλυτος και καμπούρης.

Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία
Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία

Συμπρωταγωνιστής του, ο… καθρέφτης της καθημερινότητας

Το περιεχόμενο των σεναρίων είναι άκρως σατιρικό και παραπέμπουν συνήθως στην ανώτερη εξουσία και στον τρόπο που την αντιμετωπίζουν τα πιο λαϊκά στρώματα. Γι’ αυτό και ο Καραγκιόζης περιστοιχίζεται από πρόσωπα που χρησιμοποιήθηκαν για να τον βοηθήσουν να υλοποιήσει το έργο της σάτιρας. Μερικά από αυτά είναι: ο Χατζηαβάτης, δουλοπρεπής φίλος του, συνήθως κάνει θελήματα του πασά, η Αγλαΐα, γυναίκα του, με τσιριχτή φωνή, μονίμως έγκυος που περιμένει στο σπίτι καρτερικά τον άντρα της, τα τρία παιδιά του, το Κολλητήρι (ή Σπίθας), ο Κοπρίτης (ή Σβούρας) και ο Μυριγκόγκος, που μονίμως πεινάνε, ο Σταύρακας, το αλάνι, ο Νιόνιος, ο Ζακυνθινός της παρέας που μιλάει τραγουδιστά με επτανησιακή προφορά, ο μπάρμπα-Γιώργος, ντυμένος με την παραδοσιακή φουστανέλα, που ψάχνει μόνιμα αφορμή για να χτυπάει τον Βεληγκέκα προς υπεράσπιση του Καραγκιόζη και ο υπέροχος Ομορφονιός!

Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία
Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία
Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία
Καραγκιόζης: Ένα όνομα με βαριά ιστορία

* Μην ξεχνάμε πως σημαντικό πρόσωπο συνδυασμένο με το θέατρο σκιών, και συγκεκριμένα με τον Καραγκιόζη, ήταν ο Ευγένιος Σπαθάρης. Έδωσε τον δικό του «πόλεμο» για να κρατήσει ζωντανό τον θρύλο, μετά την ύπαρξη του έγχρωμου κινηματογράφου, και να τον παρακολουθούν μέχρι και σήμερα οι νεότερες γενιές!

Ακολουθήστε το Greeks Channel στο Google News και δείτε πρώτοι όλες τις ειδήσεις, με τα πιο δημοφιλή νέα και έκτακτη επικαιρότητα για την Ελλάδα και όλους τους Έλληνες καθώς επίσης οτιδήποτε καινούργιο και σημαντικό αφορά την Ελληνική κοινωνία και ομογένεια.
4.3K

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΩΡΑ!

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΟΝΙΜΩΣ ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ;

Πολλές οι φωνές που παγκοσμίως και διαχρονικά ζητάνε τη μόνιμη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην Ελλάδα

Του Francesco Vitali

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΟΝΙΜΩΣ ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ;

ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΟΝΕΙΡΟ ΕΧΕΙ ΟΝΟΜΑ: ΤΖΟΡΤΖ ΤΣΟΥΝΗΣ.

Ο Γιώργος Τσούνης είναι η προσωποποίηση του αμερικανικού ονείρου και η ιστορία του αποτελεί μια εντυπωσιακή ιστορία επιτυχίας

Της Νανάς Παλαιτσάκη

ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΟΝΕΙΡΟ ΕΧΕΙ ΟΝΟΜΑ: ΤΖΟΡΤΖ ΤΣΟΥΝΗΣ.

Η ΡΟΥΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ.

Δεκατρείς ερωτήσεις για ένα επικό θρίλερ.

Της Νανάς Παλαιτσάκη

Η ΡΟΥΛΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΟΙ.

Η ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ.

Οι μάρτυρες και η αξιοπιστία τους στην δημοκρατία δεν μπορεί να εξαρτάται από την θρησκεία, το ύψος , τα κιλά και την σεξουαλική επιλογή

Της Νανάς Παλαιτσάκη

Η ΔΙΑΠΟΜΠΕΥΣΗ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΚΑΤΑΡΓΕΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ.

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ..ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

Η σιωπή των Αμνών και κάποιοι αφορισμοί για την αμαρτία

Της Νανάς Παλαιτσάκη

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ..ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ

«ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» ΤΟΥ ΛΕΜΠΡΟΝ ΤΖΕΙΜΣ

To παγκόσµιο Bestseller και βραβευµένο παιδικό βιβλίο του πασίγνωστου, ταλαντούχου και πολυβραβευµένου µπασκετµπολίστα του NBA Λεµπρόν Τζέιμς

«ΕΙΜΑΣΤΕ ΜΙΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ» ΤΟΥ ΛΕΜΠΡΟΝ ΤΖΕΙΜΣ

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ;

Τι κάνουμε; Ο πόλεμος στην Ουκρανία.. Οι χιλιάδες πρόσφυγες ...Τα νήπια πάνω στο χιόνι... Οι αναμνήσεις μιας ζωής μέσα σε σακούλες ..Οι άνθρωποι με τα κατοικίδια αγκαλιά ....

Της Νανάς Παλαιτσάκη

ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ;

Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΜΑΣ ΗΛΙΚΙΑ

Η εισβολή στην Ουκρανία, οι πρόσφυγες, οι καταστροφές, οι νεκροί και εκείνοι που μένουν να υπερασπιστούν την πατρίδα τους.

Της Νανάς Παλαιτσάκη

Η ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΜΑΣ ΗΛΙΚΙΑ

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ : «KAI ΑΙΕΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΣ!»

Ο Μίκης Θεοδωράκης έσβησε στα 96 του χρόνια, αφήνοντας πλούσια κληρονομιά στους Έλληνες αλλά και στους πολίτες του κόσμου

Της Καίτης Νικολοπούλου

ΜΙΚΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗΣ : «kai ΑΙΕΝ Ο ΚΟΣΜΟΣ Ο ΜΙΚΡΟΣ, Ο ΜΕΓΑΣ!»

ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ

Το βιβλίο της Ζήνας Κουτσελίνη διάβασε ο Αρχιεπίσκοπος Ελπιδοφόρος και μας έστειλε τις ευχές του

Του Francesco Vitali

ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΕΛΠΙΔΟΦΟΡΟ

Η «πατρίδα επιλογής» της Αγγελικής Γιαννακίδου

Σε αυτό το επεισόδιο η Μπέττυ Μαγγίρα συνομιλεί με την Αγγελική Γιαννακίδου που βρέθηκε στη Θράκη και παρέμεινε

Η «πατρίδα επιλογής» της Αγγελικής Γιαννακίδου

ΔΩΣΤΕ ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

Όταν εμείς κάνουμε τα εύκολα, δύσκολα. Τρόποι για να διευκολύνετε την ζωή σας με το ταίρι σας.

Της Νανάς Παλαιτσάκη

ΔΩΣΤΕ ΣΤΟΥΣ ΑΝΤΡΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ

BEST SELLER ΖΗΝΑ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗ: «ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ»

Με το βιβλίο της «Μία σελίδα την ημέρα» η Ζήνα Κουτσελίνη κέρδισε την εμπιστοσύνη των αναγνωστών.

Της Ελπίδας Γαϊτανιού

best seller ΖΗΝΑ ΚΟΥΤΣΕΛΙΝΗ: «ΜΙΑ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ»

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Αποσαφηνίστηκε ο οδικός χάρτης ανοίγματος της αγοράς από τον πρωθυπουργό

Tου Κώστα Παπαχλιμίντζου

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΜΑΛΗ ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

ΚΑΜΕΝΗ ΓΗ, ΚΑΜΕΝΕΣ ΕΛΠΙΔΕΣ

Με χιλιάδες στρέμματα καμένου δάσους, χιλιάδες καμένα σπίτια και επιχειρήσεις, οι δικαιολογίες περί κλιματικής αλλαγής περιττεύουν

Της Καίτης Νικολοπούλου

ΚΑΜΕΝΗ ΓΗ, ΚΑΜΕΝΕΣ ΕΛΠΙΔΕΣ

ΚΥΚΛΩΜΑ ΑΠΑΤΗΣ ΜΕ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ

Είναι πολλές οι πληροφορίες που θέλουν ανυποψίαστοι καταναλωτές να γίνονται θύματα επιτήδειων που ασχολούνται με τις αγοραπωλησίες αυτοκίνητων και εξαπατούν τους υποψήφιους πελάτες

Newsroom

ΚΥΚΛΩΜΑ ΑΠΑΤΗΣ ΜΕ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΑ

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΛΜΑ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ ΒΑΘΙΑ ΡΙΖΩΜΕΝΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ

Κανένας γονιός δεν πρέπει να «τιμωρείται» για την επιλογή του να κάνει οικογένεια

Της Μαρίας Συρεγγέλα, Υφυπουργού Εργασίας,
αρμόδιας για τη Δημογραφική Πολιτική και την Οικογένεια

Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΛΜΑ ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ ΒΑΘΙΑ ΡΙΖΩΜΕΝΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΟΣ...

Όταν σκεφτόμουν τις τέχνες και τον πολιτισμό, την ποίηση, την λογοτεχνία την μουσική και γενικότερα την Ελληνική κουλτούρα πάντα πίστευα πως οι άνθρωποι που εργάζονται σε αυτούς τους χώρους βρίσκονται στο φως, επειδή ακριβώς ασχολούνται με το φως.

Του Francesco Vitali

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΟΓΟΣ...

ΠΟΙΑ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ;

Η επίλυση του Κυπριακού πρέπει να επιτευχθεί με την άμεση απομάκρυνση των κατοχικών στρατευμάτων από τη Βόρεια Κύπρο

Του Chris Siametis

ΠΟΙΑ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ;

ΟΥΔΕΝ ΚΡΥΠΤΟΝ ΥΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟΝ

Οι κατ’ ευφημισμόν ντόπιες και κατά παραγγελία δημοσκοπήσεις δεν θα σώσουν την κακή εικόνα της Ν.Δ.

Του Francesco Vitali

ΟΥΔΕΝ ΚΡΥΠΤΟΝ ΥΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟΝ