GR US

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

«Μη νομίζετε ότι θα γλιτώσετε από μένα ποτέ…»

Γράφει ο Δημήτρης Φανός
Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

Πατριωτικό σύμβολο, παγκόσμιο ορόσημο αγωνιστικότητας, γέφυρα ανάμεσα στην Ιστορία και το τώρα! Όλα αυτά μαζί ενσαρκώνει ο Μανώλης Γλέζος. Απεικονίζονται με τρόπο καθαρό μέσα στο τραχύ του πρόσωπο με τις βαθιές ρωγμές και τ’ άσπρα λεβέντικα μουστάκια και μαλλιά του.

Από τα πρώτα του νιάτα μέχρι το βάθος των γηρατειών του, που σηκώνουν 94 ολόκληρα χρόνια, παλεύει για την Ελλάδα και τα δίκαιά της, για τις παγκόσμιες κοινωνικές αξίες. Στέκεται πάντα με αξιοπρέπεια, αρθρώνοντας λόγο που καθηλώνει, αποποιούμενος συγχρόνως τόσο τις κραυγές του εντυπωσιασμού, όσο και τους ψίθυρους του φόβου και της υποταγής. Ο Charles de Gaulle τον αποκάλεσε πρώτο παρτιζάνο της Ευρώπης, συμπυκνώνοντας με τον πιο εύγλωττο τρόπο τι ήταν και τι κουβάλαγε ο Μανώλης Γλέζος.

Η μεγάλη ηρωική του πράξη μια μαγιάτικη νύχτα του ’41, να αντικαταστήσει μαζί με τον σύντροφό του Σάντα, υπό την απειλή και την τρομοκρατία των ναζί, το πανί της σβάστικας με την ελληνική σημαία επισκίασε εν πολλοίς την υπόλοιπη πλούσια δράση του. Αυτό το γεγονός διήγειρε το φρόνημα πολλών επαναστατικών κινημάτων στην Ευρώπη.

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

Γεννήθηκε το 1922 και ανατράφηκε στο στολίδι του νησιού, την Απείρανθο. Τ’ Απεράθου, όπως προφέρει αυτός και οι πατριώτες του το όμορφο αυτό ορεινό χωριό…

Τον Γλέζο, από παιδί τον συνεπήρε η μέριμνα και η ανησυχία για τα κοινά. Ήταν δημοσιογράφος στην πρώτη του επαγγελματική δραστηριότητα. Διευθυντικό στέλεχος του «Ριζοσπάστη» και της «Αυγής», περίοδος κατά την οποία συνελήφθη για τα πολιτικά του πιστεύω. Καταδικάστηκε στην ζωή του 3 φορές σε θάνατο και τελικά αμνηστεύτηκε το 1971, κάτω από την λαϊκή κατακραυγή και απαίτηση να σταματήσουν, πια, οι διώξεις κατά του προσώπου του. Είχε καταδικαστεί συνολικά 28 φορές.

Κατά τη δικτατορία φυλακίστηκε και εξορίστηκε στην Γυάρο, στο Πικέρμι και στο Γουδί.

Δεν το ’βαλε ποτέ κάτω. Δεν παροπλίστηκε μέχρι σήμερα.

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

Μπήκε δυναμικά στον στίβο της πολιτικής μέχρι σήμερα. Θήτευσε ως βουλευτής και πρόεδρος της ΕΔΑ, αφού εξελέγη μάλιστα μέσα στην φυλακή το 1951. Τότε ξεκίνησε απεργία πείνας, προκειμένου να απελευθερωθούν 10 βουλευτές της ΕΔΑ. Κινήσεις που τον αναγόρευσαν σε επαναστάτη πολιτικό. Αργότερα εξελέγη βουλευτής και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ επί Ανδρέα Παπανδρέου. Στη συνέχεια, έγινε βουλευτής του Συνασπισμού της Αριστεράς.

Στον εκτός Ελλάδας κόσμο, έχει καθιερωθεί ως ακτιβιστής της ελευθερίας και μαχητής της ειρήνης. Κατέβαλε υψηλό κόστος για τις επιλογές του αυτές. Έμεινε 12 χρόνια φυλακή και αρκετά χρόνια εξορία.

Πήρε κυριολεκτικά επάνω του το ζήτημα της διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων και του κατοχικού δανείου, περιφέροντας παντού το δίκαιο αίτημα του Ελληνισμού, για τα όσα υπέστη από την ναζιστική μπότα και εκθέτοντας αλλά και τσαλακώνοντας για άλλη μια φορά, και τώρα εν καιρώ ειρήνης, την επιδεικτικότητα της γερμανικής ισχύος.

Το κύριο πεδίο δράσης και μάχης του Μανώλη Γλέζου για τον ιερό αυτόν σκοπό ήταν το Ευρωκοινοβούλιο, όπου εξελέγη με πραγματικό ρεκόρ ψήφων.

Αναγκάστηκε κάποια στιγμή να παραιτηθεί, καθώς οι απαιτήσεις της ιδιότητας του ευρωβουλευτή ήθελαν συνεχή ταξίδια και κοπιώδη καθημερινότητα, κάτι που ένας υπερήλικας που έχει περάσει τόσες κακουχίες δεν θα άντεχε.

Έχει γράψει βιβλία, αλλά και σ’ αυτήν την ηλικία εξακολουθεί να προαναγγέλλει κι άλλα. Το πιο συγκλονιστικό απ’ όλα, σύμφωνα με πολλούς, είναι αυτό που είχε γράψει για την συγκινητική ιστορία του αδελφού του Νίκου, που εκτελέστηκε από τους Γερμανούς ενώ πήγαινε ακόμα στο γυμνάσιο. Δεσπόζει συναισθηματικά η φράση με την οποία ο αδελφός του αποχαιρέτησε την μητέρα τους λίγο πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα: «Αγαπητή μητέρα, Σας φιλώ. Χαιρετισμούς. Σήμερα πάω για εκτέλεση πέφτοντας για τον Ελλ. ΛΑΟ. Γλέζος Νίκος Παραμυθίας 4».

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

«Η ζωή τού χρωστάει 12 χρόνια λόγω του χρόνου που πέρασε στη φυλακή», θα πει με έναν τόνο ανάμεικτων συναισθημάτων η γυναίκα του, Τζώρτζια, με την οποία μένουν σε ένα απλό και μικρό σπίτι. Έχει δύο παιδιά, τον Νίκο και την Μαρία.

Κατάγεται από φτωχή οικογένεια βοσκών. Ήρθε στην Αθήνα σε ηλικία 13 ετών. Πήγαινε σχολείο και δούλευε συγχρόνως. Για γιατρό τον προόριζε η οικογένειά του, αλλά αυτός προτίμησε τα οικονομικά. Το 1940 μπήκε στο Ανώτατο Οικονομικό Πανεπιστήμιο. Την λεγόμενη Ανωτάτη Εμπορική. Πριν, είχε αγωνιστεί πολύ για να βοηθήσει την οικογένειά του και μάλιστα στην πιο τρυφερή του ηλικία. Όταν ήταν στο γυμνάσιο, ακόμα, δούλεψε σε ένα φαρμακείο για να βγάλει τα προς το ζην.

Ο ίδιος ήταν από παιδί φύση ανήσυχη και επαναστατική. Το 1939 και σε ηλικία μόλις 16 χρόνων, συγκρότησε μια αντιφασιστική ομάδα για την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων από τους Ιταλούς. Η ομάδα αυτή αντιστρατεύτηκε φυσικά τον Μεταξά και την κυβέρνησή του και γρήγορα έγινε ενοχλητική στο καθεστώς.

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

«Ήμασταν 5 παιδιά που δώσαμε όρκο τιμής να ελευθερώσουμε τα Δωδεκάνησα από τους φασίστες», διηγείται ο ίδιος και, όπως πολύ παραστατικά περιγράφει, κάποτε είδε με αυτούς τους φίλους του έναν δάσκαλο να καίει κομμουνιστικά βιβλία. Από περιέργεια, βρήκαν αντίτυπα και διαπίστωσαν ότι συμφωνούσαν με το περιεχόμενο. Αυτή ήταν η πρώτη γνωριμία τους, και μάλιστα εμπειρική, με αυτό που λέμε κομμουνιστική αριστερά. Η ομάδα τους απέκτησε, αυτομάτως, πατριωτικό και συγχρόνως αντιφασιστικό προφίλ.

Ο δρόμος για την πλούσια αγωνιστική πορεία ενός εμβληματικού μαχητή της ελευθερίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ήταν ήδη στρωμένος.

Μανώλης Γλέζος: Ο πρώτος παρτιζάνος της Ευρώπης

Πρόσφατα παρουσίασε το νέο του βιβλίο με τίτλο «Ακρωνύμια». Ήταν εκείνη η μέρα που δήλωσε πάλι με χρυσά γράμματα την παρουσία του στον αγώνα τούτου του λαού για τον οποίο τόσα ήλπισε και άλλα τόσα υπέφερε. «Θα σας κυνηγάει η ύπαρξή μου, για να κάνετε αυτό που πρέπει να κάνετε! Μην νομίζετε ότι θα γλιτώσετε από μένα ποτέ!» φώναξε μ’ εκείνη την στεντόρεια μαχητική φωνή του, ενώ λίγο πριν είχε αναφερθεί στους χαμένους από την ζωή παλιούς συντρόφους του σε μια φορτισμένη συγκινησιακή ατμόσφαιρα: «Στις παραμονές των εκτελέσεων, στις παραμονές από κάθε μάχη, μαζευόμαστε και κουβεντιάζαμε. Και λέγαμε: “Εάν εσύ ζεις, μη με ξεχάσεις. Εάν εσύ δεν σε βρει το βόλι, όταν συναντάς τους ανθρώπους στον δρόμο, θα λες καλημέρα κι από μένα. Κι όταν πίνεις κρασί, θα πίνεις κρασί κι από μένα. Κι όταν ακούς τον παφλασμό των κυμάτων, θα τον ακούς και για μένα. Κι όταν ακούς τον άνεμο, να περνάει μέσα από τα φύλλα, κι ακούς το θρόισμα του ανέμου, θα το ακούς και για μένα. Κι όταν χορεύεις, θα χορεύεις και για μένα!” Μπορώ να ξεχάσω αυτόν τον κόσμο; Είναι δυνατόν;»

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΡΘΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΛΛΗΝΕΣ